Rewolucja przemysłowa nie tylko zmieniła sposób, w jaki wytwarzamy towary, ale także to, kto się bogaci. Po raz pierwszy od wieków bogactwo nie zostało po prostu zgromadzone przez elitę. Zaczął się szerzej rozpowszechniać, powiększając klasę średnią i tworząc szerszą bazę stabilności gospodarczej. Jednak wzrost ten miał również poważną wadę.
Przejście z systemu produkcji domowej do systemu fabrycznego zniszczyło niezależność rzemieślników. Zamiast pracować na własnych warunkach w domu lub w jego pobliżu, pracowników przenoszono do ogromnych fabryk. Produkcja masowa wymagała jednolitości. Wymagało to szybkości. A to wymagało ludzkich ciał.
Kobiety i dzieci stały się motorem nowej gospodarki. Przyciągały ich do młynów, ponieważ można było im płacić mniej niż mężczyźni, często tylko na minimum egzystencji. Praca była monotonna. Była niebezpieczna. Dzień pracy trwał od świtu do zmierzchu, sześć dni w tygodniu. Maszyny nie dbały o to, czy jesteś zmęczony, czy nie. Nie obchodziło ich, czy jesteś dzieckiem.
Warunki panujące w tych fabrykach były często okropne. Wentylacja była słaba. Ochrona pracy praktycznie nie istniała. Kontuzje były częste. Płace ledwo wystarczały pracownikom na przeżycie, nie mówiąc już o godnym życiu.
Wykorzystywanie to wywołało reakcję. Robotnicy zdali sobie sprawę, że indywidualne negocjacje w obecności właścicieli fabryk nie mają sensu. Potrzebowali zbiorowej siły. W połowie XIX wieku to niezadowolenie przerodziło się w ruch związkowy. Nie chodziło tylko o pensję. Chodziło o przetrwanie. Chodziło o godność.
Dziedzictwo tego okresu jest złożone. Mamy bezprecedensową dystrybucję bogactwa i rosnącą klasę średnią. Ale odziedziczyliśmy także napięcie między pracą a kapitałem, które nadal definiuje współczesną pracę. Fabryki zniknęły. Pozostaje jednak pytanie, kto czerpie korzyści z efektywności, a kto ponosi jej koszty.
Jak możemy zrównoważyć wzrost gospodarczy i humanitarne warunki? XIX-wieczne fabryki nie miały łatwych odpowiedzi. Nadal tego nie robimy.
