Het gerucht circuleert al jaren in de financiële wandelgangen. Het klonk als een stadslegende. Toen, begin deze zomer, keerde het tij. De Commissie Economische en Monetaire Zaken van het Europees Parlement gaf officieel groen licht om onderhandelingen met de lidstaten te openen. Het doel is ondubbelzinnig: een compromis bereiken om de digitale euro te lanceren.
Dit wetgevingsvoorstel, dat al drie jaar op het bureau van de Commissie ligt, gaat eindelijk vooruit. De tests staan gepland voor medio volgend jaar. Een volledige lancering is gepland voor 2029. Dit is niet alleen een technische upgrade. Het is een structurele verandering in de manier waarop Europa met geld omgaat. Dit is wat er verandert als de centrale bank de chat betreedt.
Geld van de centrale bank versus geld van de commerciële bank
Op het eerste gezicht voelt betalen met een kaart of telefoon als ‘digitaal contant geld’. Dat is het niet. Het geld op uw betaalrekening is gecreëerd door commerciële banken. Het draagt hun risico. Als een bank failliet gaat, komt uw toegang tot die fondsen in gevaar. Frankrijk biedt via de FGDR-garantie een vangnet, dat tot 100.000 euro per deposant dekt. Dat is een vloer, geen plafond. Het is ook een vangnet, niet het primaire mechanisme.
De digitale euro werkt anders. Het is een directe claim op de Europese Centrale Bank (ECB).
Zie het als een perfecte digitale tweeling van fysiek geld. Tegenwoordig hebben alleen munten en bankbiljetten de status van ‘centralebankgeld’. Ze hebben de status van wettig betaalmiddel. Handelaars kunnen ze niet weigeren. De ECB wil deze absolute garantie uitbreiden tot het internettijdperk. Geen tussenpersoon bij commerciële banken. Er is geen kredietrisico verbonden aan de onderliggende munteenheid. Gewoon pure, soevereine aansprakelijkheid.
Integratie, limieten en nulkosten
Praktisch was de prioriteit bij het ontwerp. Dit dwingt je niet om een nieuwe app te downloaden. De digitale euro zal de vorm aannemen van een elektronische portemonnee die rechtstreeks in bestaande bankapps wordt geïntegreerd. Zie het als Wero, een digitale portemonnee ontwikkeld door zo’n vijftien Europese banken en die nu al aan populariteit wint.
De dienst is gratis voor burgers. Geen kosten. Maar er is een pet. Er is een maximaal bedrag dat u in deze portemonnee kunt bewaren. De exacte drempel moet nog door de autoriteiten worden vastgesteld.
Het laden ervan zal eenvoudig zijn. Je kunt het handmatig opwaarderen, zoals geld opnemen bij een geldautomaat. Of u kunt automatische overboekingen instellen op basis van uw dagelijkse behoeften. Eenmaal geladen, is hij veelzijdig.
- Betaal vrienden.
- Betaal in fysieke winkels.
- Online afrekenen.
Het weerspiegelt het huidige gedrag, maar verandert de onderliggende activaklasse.
Soevereiniteit, kosten en privacy
Waarom dit nu doen? Soevereiniteit.
De meeste elektronische betalingen in de eurozone zijn afhankelijk van netwerken die over de hele Atlantische Oceaan worden beheerd. Visa en Mastercard domineren. Ze zijn krachtig. Maar ze zijn ook kwetsbaar voor geopolitieke wrijving. Een verstoring van de betrekkingen tussen de VS en de EU zou in theorie de dienstverlening kunnen ontbinden. Een door Europa gesteunde digitale munt vermindert deze afhankelijkheid. Het houdt de rails thuis.
Dan zijn er de kosten. Interbancaire vergoedingen zijn voor handelaars een zware last. Een door de centrale bank gesteund systeem belooft lagere transactiekosten. Goedkoper voor bedrijven. Potentieel goedkoper voor de consument.
Privacy is de derde pijler. Het ontwerp maakt offline transacties mogelijk. Dit betekent dat er geen gedetailleerd digitaal spoor van elke aankoop is. Uw bank ziet een verzoek om centralebankgeld. Er wordt niet gezien wat je hebt gekocht. Uw bestedingspatroon blijft van u.
Ten slotte is er de insluithoek. De ECB behoudt zich het recht voor om haar eigen officiële digitale portemonnee aan te bieden. Dit zorgt ervoor dat burgers zonder bankrekening, of degenen die door traditionele banken worden afgewezen, nog steeds toegang hebben tot een moderne, veilige betaalmethode.
De afwegingen waar u op moet letten
Het klinkt utopisch. Vrij. Zeker. Privé. Soeverein. Maar geld is nooit vrij van trade-offs.
Het plafond voor holdings is het grootste mysterie. Als de limiet te laag is, blijft het een niche-instrument voor kleine transacties. Als deze te hoog is, kan dit de commerciële banken destabiliseren. Waarom zouden mensen geld in een risicovrije digitale portemonnee van de ECB bewaren als ze elders rente kunnen verdienen? Of erger nog, als ze de balans van de commerciële bank wantrouwen? Een snelle verschuiving van deposito’s van de banken naar de centrale bank – een digitale bankrun – zou de kredietverleningscapaciteit kunnen ondermijnen. Dat is een reëel risico.
De tijdlijn is ook agressief. Proeven volgend jaar. Lancering in 2029. Dat veronderstelt afstemming van de regelgeving in zevenentwintig lidstaten. Het veronderstelt technische stabiliteit. Het veronderstelt vertrouwen van het publiek.
De infrastructuur wordt herschreven. De vraag is of het Europese publiek er daadwerkelijk gebruik van zal maken. Of dat ze vasthouden aan kaarten die ze al begrijpen, ondanks de hogere kosten en data-extractie.
Het geld is in beweging. De vraag is of je er klaar voor bent om het binnen te laten.
