In 1893 brak de Empire State Express snelheidsrecords. De trein die New York City met Buffalo verbond, getrokken door de beroemde stoomlocomotief 999, haalde een snelheid van 180 kilometer per uur. Dat maakte hem tot het snelste landvoertuig ter wereld. Het was een moment van triomf voor de New York Central Railroad Company. Maar die glorie zou niet blijven duren.
De spoorlijn zelf had een bescheiden oorsprong. Het werd opgericht in 1853. Dit was geen nieuwe lijn. Het was een consolidatie van tien kleinere spoorwegen. Deze sporen liepen parallel met het Eriekanaal tussen Albany en Buffalo. Het oudste stukje van die puzzel waren de Mohawk en Hudson. Het werd geopend in 1831. Het was de eerste spoorlijn van de staat New York.
De mannen die het rijk hebben opgebouwd
De drijvende kracht achter deze vroege consolidatie was Erastus Corning. Hij was vier keer burgemeester van Albany. Hij diende ook als president van de Utica en Schenectady Railroad. Die lijn was een van de wegen die uiteindelijk bij de Centrale kwamen. Corning leidde het nieuwe bedrijf tot 1864.
Toen kwam Cornelius Vanderbilt. Hij was meedogenloos. Hij versloeg de aandelenkoers van de Centrale. Hij kreeg de macht in 1867. Vanderbilt voegde de New York Central samen met zijn New York- en Hudson-spoorwegen. Die sporen liepen van Manhattan naar Albany. Daar stopte hij niet.
In 1871 voegde Vanderbilt de Michigan Central Railway toe. Twee jaar later, in 1873, verbond hij het systeem met de Lake Shore en Michigan Southern Railway. Dit breidde zijn bereik uit van Buffalo helemaal tot Chicago. Het netwerk groeide agressief. Tegen het einde van de 19e eeuw besloeg het systeem 16.000 kilometer. Het verbond New York met Boston, Montreal, Chicago en St. Louis.
Onder zijn zoon William verwierf het bedrijf in 1885 de New York, West Shore en Buffalo Railroad. Hierdoor werden sporen aan de westkant van de Hudson River toegevoegd. Het rijk werd gebouwd op snelheid en schaal.
De lange daling
Het tijdperk na de Tweede Wereldoorlog bracht problemen met zich mee. De spoorlijn begon in verval te raken. Tussen 1946 en 1958 schrapte het bedrijf vier van de zes dagelijkse snelle passagiersvluchten tussen New York en Chicago. Het spoorvervoer verloor terrein aan auto’s en vliegtuigen. Ook de vrachtsector had het moeilijk.
De industrie reageerde met een enorme en uiteindelijk fatale fusie. De belangrijkste concurrent van de New York Central was de Pennsylvania Railroad. Beiden waren ziek. In 1968 fuseerden ze tot de Penn Central Transportation Company. Dit nieuwe gevaarte had een spoorbreedte van 34.000 kilometer.
De logica achter de fusie leek destijds goed. Leidinggevenden hoopten op een taakverdeling. Vracht zou naar New York en New England in het noorden worden gestuurd langs de waterniveauroute van New York Central. De belangrijkste spoorlijnen van Pennsylvania zouden de industriële behoeften van Philadelphia, Baltimore en de valleien van Delaware en Schuylkill dienen.
Het mislukte. De integratie was een puinhoop. De nieuwe weg ging in juni 1970 failliet.
Het einde van een tijdperk
De ineenstorting was snel. In 1971 kwam de federale overheid tussenbeide. De National Railroad Passenger Corporation, beter bekend als Amtrak, nam de passagiersdiensten over. Dit betekende het einde van de langeafstandspassagierstreinen op de voormalige New York Central-lijnen.
De resterende spoorwegactiva verdwenen niet. Ze werden samengevoegd met vijf andere lijnen. Dit gebeurde in april 1976. De nieuwe entiteit was de Consolidated Rail Corporation, oftewel Conrail. De route New York-Washington werd later echter terug overgebracht naar Amtrak.
De locomotief 999 is al lang verdwenen. De Empire State Express rijdt niet meer. Maar de sporen vertellen een verhaal van snelle expansie en plotselinge ineenstorting. De New York Central was ooit de ruggengraat van het Amerikaanse transport. Toen werd het een waarschuwend verhaal over overextensie.
Het landschap van het Amerikaanse spoor is veranderd. Amtrak rijdt nog steeds op veel van die oude routes. De goederencorridors blijven van vitaal belang. Maar het tijdperk van de particuliere, geïntegreerde spoorweggigant als New York Central is voorbij. Het snelheidsrecord van 182 kilometer per uur werd decennia geleden verbroken. De neergang van het bedrijf blijft echter een historisch feit.
