Handel gaat niet alleen over het verplaatsen van goederen. It’s a negotiation. In de kern is wederkerigheid de kunst van de wederzijds voordelige deal. In de internationale handel betekent dit dat twee landen overeenkomen hun barrières voor elkaar te verlagen, maar niet voor alle anderen.
Zie het als een gerichte afweging. Land A verlaagt de tarieven op de auto’s van land B. Land B verlaagt op zijn beurt de tarieven op de tarwe van land A. De vangst? Deze specifieke concessie geldt niet automatisch voor land C. Dat is het bepalende kenmerk. Wederkerigheid houdt in dat het niet de bedoeling is en ook niet wordt verwacht dat deze concessies worden veralgemeend naar andere landen waarmee de verdragsluitende partijen handelsverdragen hebben gesloten.
Hierdoor ontstaat een web van bilaterale of multilaterale overeenkomsten. Je zou dit kunnen zien tussen twee individuele landen of zelfs groepen landen die specifieke sectoren willen stimuleren. Het is een manier om voordelen te behalen zonder de sluizen voor de hele wereldmarkt te openen.
De weg naar een douane-unie
Waarom stoppen bij een paar verlaagde tarieven? De logische uitbreiding van wederkerigheid is de ontwikkeling van een volledige douane-unie.
Neem de Europese Unie als goed voorbeeld. Het begon niet met nultarieven. Het begon met wederkerigheid. Landen deden progressieve wederzijdse concessies. De ene kant gaf tarieven op staal op; de andere gaf de tarieven op de landbouw op. In de loop van de tijd stapelden die specifieke deals zich op. The end result? Een zone waar alle tarieven en andere beperkingen tussen deelnemende landen zijn geëlimineerd.
Wederkerigheid is de opstap. Een douane-unie is het doel. Je kunt het laatste niet hebben zonder het eerste, althans niet in het traditionele model van economische integratie.
The WTO Complication
Hier wordt het lastig. Als wederkerigheid zo nuttig is voor het opbouwen van handelsblokken, waarom doet iedereen dat dan niet gewoon?
Voer de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in. Het lidmaatschap van de WTO sluit tot op zekere hoogte de totstandkoming van wederkerigheidsverdragen uit. Waarom? Vanwege een regel die ‘meestbegunstigde natie’-behandeling (MFN) wordt genoemd.
Wanneer u lid wordt van de WTO, gaat u akkoord met een basisprincipe: als u een tarief voor één lid verlaagt, moet u dit voor alle leden verlagen.
Het lidmaatschap van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) sluit tot op zekere hoogte de totstandkoming van wederkerigheidsverdragen uit, omdat de lidstaten van de WTO de verplichting op zich nemen om aan alle andere leden de behandeling van de meest begunstigde natie toe te kennen (uitbreiding tot lidstaten van elke handelsconcessie aan niet-lidstaten).
This creates a tension. Een MFN-behandeling betekent dat elke handelsconcessie wordt uitgebreid naar alle lidstaten. Je kunt een speciale deal voor slechts één partner niet verbergen. Deze verplichting om alle leden gelijk te behandelen maakt pure wederkerigheid moeilijk te handhaven binnen het WTO-kader.
Hoe navigeren landen hiermee? Ze zoeken naar uitzonderingen. Ze vormen vrijhandelszones (FTA’s) of douane-unies, die volgens de WTO-regels zijn toegestaan zolang ze “substantieel alle handel” bestrijken. Maar de basisregel blijft: de meeste concessies moeten gedeeld worden.
Waarom deze afweging bestaat
Je vraagt je misschien af waarom de WTO aandringt op MFN. Waarom laten we landen niet als favoriet spelen?
Het doel is voorspelbaarheid. Als elk land iedereen zijn beste tarieven moet bieden, vermindert dit de complexiteit van de wereldhandel. U hoeft niet door een doolhof van 50 verschillende tariefschema’s te navigeren voor hetzelfde product, afhankelijk van waar het naartoe gaat
